Peizazhi i mbrojtur Vjosë-Narta: ndryshimi i ligjit të 2024 dhe sfidat e BE-së dhe OJQ-ve të 2026
Statusi: Në vazhdim. Nuk u gjet në burimet e shqyrtuara asnjë shfuqizim i konfirmuar nga parlamenti. Rishikimi qeveritar i Ligjit 21/2024 u njoftua (burim dytësor).
Përmbledhje
Vjosë-Narta (Pishë Poro-Narte) u shpall peizazh i mbrojtur me vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 680 (regjistrimi në Ecolex; viti 2004 sipas përmbledhjes së kërkimit). Ligji nr. 21/2024 ndryshoi Ligjin nr. 81/2017 për zonat e mbrojtura. Sipas BirdLife dhe OJQ-ve të tjera, ndryshimi lejoi zhvillime të lidhura me turizmin në disa kategori të zonave të mbrojtura, dhe BirdLife thotë se ai lejoi ndërtimin e rezorteve në zona që më parë ishin të mbrojtura rreptësisht.
Në qershor 2026 Parlamenti Evropian, në rezolutën e tij për raportin e Shqipërisë 2025, miratoi Amendamentin 46a (sipas Citizens.al dhe BirdLife), që kërkon një moratorium të menjëhershëm mbi lejet dhe punimet e reja në zonat e mbrojtura dhe shfuqizimin e amendamenteve të 2024. Deklaratat e qeverisë të raportuara nga IntelliNews (15 korrik 2026, burim dytësor) thonë se do ta rishikojë ligjin sipas standardeve të BE-së në vend që ta shfuqizojë. Raporti i Politico/N1 thotë se SPAK hapi një hetim që mbulon zonën Vjosë-Narta; nuk u gjet asnjë deklaratë zyrtare e SPAK.
Faktet kryesore
- Vendimi nr. 680 shpalli peizazhin e mbrojtur Vjosë-Narte (regjistrimi në Ecolex; 2004 sipas përmbledhjes së kërkimit).
- Ligji nr. 21/2024 ndryshoi Ligjin nr. 81/2017 (përmbledhje kërkimi e tekstit të Parlamentit shqiptar).
- Rezoluta e Parlamentit Evropian, 17 qershor 2026: Amendamenti 46a kërkon moratorium dhe shfuqizim (Citizens.al, komunikata për shtyp e BirdLife).
Të dhënat
Katër lista të mbajtura qëllimisht veç: çfarë është vërtetuar, çfarë vetëm pretendohet, çfarë mbetet e hapur dhe çfarë thanë të përfshirët.
Çfarë është provuar (2)
Vërtetuar nga dokumente ose të dhëna zyrtare, siç thuhet në kërkim. Një akuzë ose aktakuzë e regjistruar provon vetëm se akuza u bë.
- Caktimi i peizazhit të mbrojtur të 2004 (regjistrimi në Ecolex).
- Rezoluta e Parlamentit Evropian me kërkesën për moratorium dhe shfuqizim, 17 qershor 2026.
Çfarë pretendohet (2)
Akuza, jo konstatime. Të akuzuarit prezumohen të pafajshëm.
- PretendimNdërtim pa leje ose VNM në dunat dhe lagunën e mbrojtur (pretendim i OJQ-së; qeveria thotë se është i ligjshëm).
- PretendimDeklaratë e pasaktë para parlamentit për hapjen e lagunës (pretendim i BirdLife).
Pretendimet dhe kush i bëri (2)
Çdo rresht është një pretendim siç është regjistruar, me personin ose organin që e bëri kur të dhënat e përmendin.
- PretendimPunime pa leje në Pishë Poro-Narte që nga fundi i prillit 2026 (BirdLife, Mongabay).
- PretendimLigji i 2024 dobësoi masat mbrojtëse për të lejuar turizmin luksoz (BirdLife, PPNEA, EcoAlbania).
Pyetje të hapura (3)
- Nëse Parlamenti ka votuar për ndryshimin ose shfuqizimin e Ligjit 21/2024 pas njoftimit qeveritar të korrikut 2026.
- Teksti dhe analiza ligjore e ndryshimit të 2024, veçanërisht kategoritë e zonimit që lejojnë turizmin.
- Nëse ekziston një numër rasti ose deklaratë zyrtare e SPAK për hetimin e Vjosë-Nartës.
Përgjigjet (2)
Përgjigjet e personave dhe organizatave në fjalë, siç janë regjistruar.
- Qeveria: punimet janë në përputhje me ligjin; ligji do të rishikohet sipas standardeve të BE-së (sipas përmbledhjeve të kërkimit të mbulimit nga IntelliNews dhe BirdLife).
- OJQ-të (PPNEA, EcoAlbania) refuzojnë t'i bashkohen konsultimeve deri në shfuqizimin e Ligjit 21/2024 (përmbledhje kërkimi).
Kronologjia
Kronologjia e plotë →Qeveri
Vjosë-Narta shpallet peizazh i mbrojtur
Vendimi nr. 680 i Këshillit të Ministrave shpalli peizazhin e mbrojtur Vjosë-Narte (regjistrimi në Ecolex; viti sipas përmbledhjes së kërkimit).
Kuvend
Ligji për zonat e mbrojtura u ndryshua (Ligji nr. 21/2024)
Ndryshimi lejoi turizmin dhe zhvillimin e rezorteve në disa kategori të zonave të mbrojtura, sipas BirdLife dhe përmbledhjeve të kërkimit.
Tjetër
Makineri të rënda hyjnë në zonën e mbrojtur Pishë Poro-Narte
Mongabay dhe BirdLife raportojnë makineri që punojnë në zonën e mbrojtur që nga fundi i prillit 2026 pa leje ose VNM (pretendim i OJQ-së; qeveria thotë se punimet janë në përputhje me ligjin).
Ndërkombëtare
Parlamenti Evropian mbështet moratoriumin mbi ndërtimin në zonat e mbrojtura
Rezoluta e PE mbi raportin e Shqipërisë 2025: Amendamenti 46a kërkon moratorium të menjëhershëm mbi lejet dhe punimet në zonat e mbrojtura dhe shfuqizimin e ndryshimeve të 2024; ngrirja do të mbetet deri në shfuqizim.
Qeveri
Qeveria thotë se do ta rishikojë ligjin për zonat e mbrojtura sipas standardeve të BE-së
IntelliNews raporton se qeveria thotë se nuk ka çfarë të shfuqizojë, por do ta rishikojë Ligjin 21/2024 'bazuar në të gjitha standardet evropiane'. Një burim dytësor raporton se kryeministri tha se ligji për investimet strategjike do të shfuqizohej. Veprimi parlamentar nuk është konfirmuar.
Lidhjet
- Hetim←Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK)Etiketa e burimit: Nën hetim
Hetimi i raportuar i SPAK
Prova: Politico, siç përcjell N1, thotë se SPAK hapi një hetim për rezortin e Sazanit dhe zonën Vjosë-Narta; nuk u gjet deklaratë zyrtare e SPAK.
- Vendim qeveritar←Zonat e mbrojtura: ndryshimet e Ligjit 21/2024 dhe sfida në Gjykatën KushtetueseEtiketa e burimit: Raportuar zyrtarisht
Ligji 21/2024 ndryshon kuadrin e zonave të mbrojtura (referencë e kryqëzuar; faktet në dosjen e kontratave)
Prova: Vetëm referencë e kryqëzuar; faktet e Vjosa-Narta janë në.
Burimet për këtë element
Çdo burim që kërkimi citon për këtë element, i grupuar sipas etiketës së burimit. 10 burime.
Etiketa e burimit: I verifikuarI verifikuar · 1 burim
- Publikuesi
- ECOLEX
- Data
- 2004
Etiketa e burimit: Raportuar zyrtarishtRaportuar zyrtarisht · 7 burime
- Publikuesi
- Ministry of Infrastructure and Energy (Albania)
- Data
- dhjetor 2019
- Publikuesi
- Citizens.al
- Data
- 17 qershor 2026
- Publikuesi
- BirdLife International
- Data
- 17 qershor 2026
- Publikuesi
- BirdLife International
- Data
- 7 shtator 2026
- Publikuesi
- IntelliNews
- Data
- 15 korrik 2026
- Publikuesi
- BirdLife International
- Data
- 2 qershor 2026
- Publikuesi
- EcoAlbania
- Data
- korrik 2025
Etiketa e burimit: Nën hetimNën hetim · 2 burime
- Publikuesi
- Mongabay
- Data
- qershor 2026
- Publikuesi
- N1 (citing Politico)
- Data
- nuk është regjistruar